برساخت هویت نسل دوم و سوم مهاجران افغانستانی ساکن تهران در رسانه اجتماعی اینستاگرام

پژوهش حاضر باهدف بررسی چگونگی برساخت هویت نسل دوم و سوم مهاجران افغانستانی ساکن تهران در بستر رسانه اجتماعی اینستاگرام انجام شده است. مهاجران افغانستانی، به‌ویژه نسل‌های دوم و سوم که در ایران متولد یا بزرگ شده‌اند، در تقاطع دو فرهنگ مبدأ و میزبان، با چالش‌های چندلایه‌ای در شکل‌گیری و بازنمایی هویت خود مواجه‌اند. رسانه‌های اجتماعی، به‌ویژه اینستاگرام، به‌عنوان فضایی تعاملی و تصویر محور، بستر نوینی برای بازنمایی خویشتن، مذاکره هویتی و خلق هویت‌های ترکیبی فراهم آورده‌اند. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با یازده نفر از مهاجران نسل دوم و سوم افغانستانی ساکن تهران انجام شده است. تحلیل داده‌ها با روش کدگذاری باز، محوری و گزینشی صورت‌گرفته و مضامین اصلی مرتبط با فرایند بازنمایی و بازتعریف هویت استخراج گردیده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اینستاگرام برای مهاجران نه‌تنها بستری برای بیان فردی و فرهنگی است، بلکه ابزاری برای مقاومت در برابر تبعیض، بازسازی منزلت اجتماعی و ایجاد پیوندهای جمعی در جامعه مجازی محسوب می‌شود

نتایج همچنین حاکی از آن است که نسل دوم و سوم مهاجران افغانستانی از طریق تولید محتوای تصویری و متنی در اینستاگرام، هویت‌هایی چندلایه، ترکیبی و پویا خلق می‌کنند که میان تعلق به افغانستان و ادغام در جامعه ایران در نوسان است. در نهایت، این پژوهش با روشن ساختن نقش رسانه‌های اجتماعی در فرایند هویت‌یابی، بر اهمیت شناخت ابعاد فرهنگی و ارتباطی مهاجرت در عصر دیجیتال تأکید می‌کند

Abstract

The present study aims to explore how the second- and third-generation Afghan migrants residing in Tehra construct their identities within the social media platform Instagram. Afghan migrants—particularly those of the second and third generations who were born or raised in Iran—experience multilayered challenges in shaping and representing their identities at the intersection of their homeland and host cultures. Social media, especially Instagram, as an interactive and image-oriented space, provides a new arena for self-representation, identity negotiation, and the creation of hybrid identities.

This qualitative research employed semi-structured interviews with eleven second- and third-generation Afghan migrants living in Tehran. The data were analyzed through open, axial, and selective coding, leading to the extraction of major themes related to the processes of identity representation and redefinition.

Findings reveal that Instagram functions not only as a platform for individual and cultural expression but also as a means of resistance against discrimination, a space for reconstructing social dignity, and a site for forming collective bonds within virtual communities. Moreover, the results indicate that through producing visual and textual content on Instagram, second- and third-generation Afghan migrants create multilayered, hybrid, and dynamic identities that oscillate between a sense of belonging to Afghanistan and integration into Iranian society. Ultimately, this study underscores the role of social media in identity formation processes and highlights the importance of understanding the cultural and communicative dimensions of migration in the digital age.