در نشست نقد و بررسی کتاب «باج نیوزها» عنوان شد:
باج نیوزها زاده شکاف و بی اعتمادی به رسانه اند
شرح جشنواره و شیوه برگزاری آن
هادی حیدری، دبیر جشنواره کاریکاتور «باجنیوزها» در این نشست به شرح چگونگی برگزاری جشنواره پرداخت و مشکلات و چالشهای آن را بیان کرد: « ایده برگزاری این جشنواره در بهار امسال توسط حامد شمس، مدیر مرکز اطلاعرسانی هلدینگ خلیجفارس، با الهام از تجربه موفق مشترک گذشته در وزارت کار، مطرح شد. با توجه به تازگی مفهوم «باجنیوز» و نزدیکی آن به مفاهیمی مانند «فیکنیوز»، تدوین فراخوان برای برگزاری این جشنواره چالش مهمی بود، به همین دلیل فراخوانی با لید بسیار طولانی منتشر کردیم تا برای کارتونیستها شفاف و روشنگر باشد.»
دبیر جشنواره از یک مانع غیرمنتظره در میانه راه صحبت کرد: «در حال آماده سازی و قطعی کردن کارها بودیم که به جنگ ۱۲ روزه برخورد کردیم. انگار موشکی وسط کار ما پرتاب شد و معلق ماندیم. این واقعه باعث توقف روند و ایجاد تردید درباره تداوم جشنواره شد. اما پس از پایان جنگ، با وجود فضای ملتهب و آسیبدیده جامعه، تیم برگزارکننده با امید به استقبال مجدد، فراخوان را بار دیگر منتشر کرد. خوشبختانه با حجم زیادی از آثار مواجه شدیم که باعث شد حتی مهلت ارسال را نیز تمدید کنیم».
او با اشاره به چاپ کتاب «باج نیوزها»، انگیزه اصلی خود برای انتشار کتاب را ایجاد یک میراث ماندگار عنوان کرد و گفت: «مهمترین چیزی که از یک جشنواره باقی میماند، کتاب آن است».
باج نیوز ، زورگیری رسانه ای است
رضا قربانی بنیان گذار مجموعه «راه کار» و عضو شورای سردبیری پایگاه خبری تحلیلی «راه پرداخت» با اشاره به پدیده «باجنیوز» و آنچه او زورگیری رسانه ای عنوان می کند، هشدار داد که نبود رسانههای مستقل و حرفهای در کشور، فضای اعتماد عمومی را تخریب کرده و زمینه را برای رشد سازمانهای خبری غیررسمی و سوءاستفادهگر فراهم میکند.
قربانی در ادامه گفت: « در کشوری که رسانههای مستقل خصوصی کمیاب هستند، رشد شبکههای اجتماعی بستری برای زورگیری رسانهای به وجود آورده است. پدیدهای که به آن «باجنیوز» یا اخاذی به وسیله رسانه میگویند و هیچ ارتباطی با حرفه روزنامهنگاری ندارد.»
او با تمایز قائل شدن بین «اطلاعرسانی نادرست غیرعمدی» و «اطلاعرسانی نادرست عمدی» ، خاطرنشان کرد: «متأسفانه سالها زندگی در فضای پروپاگاندا از سوی رسانههای دولتی و خصولتی، باعث بیاعتمادی مخاطب شده است. وقتی مردم پیام مورد اعتماد را از مسیر رسمی دریافت نکنند، به سمت کانالهای غیررسمی میروند و این همان نقطه آغاز سوءاستفاده است.»
قربانی با انتقاد از تبدیل افراد به مرجع رسانهای، تأکید کرد: «در دنیا، رسانهها نهادهایی با ساختار حرفهای هستند. در ایران، به دلیل تضعیف رسانههای خصوصی، افراد پرنفوذ جای نهادهای رسانهای را گرفتهاند. بدترین اتفاقی که افتاده، همین «شخصی شدن رسانه» است. نباید فراموش کنیم که یک فرد نمی تواند رسانه باشد، رسانه یک سازمان و یک نهاد است».
او در ادامه گفت: « نمونهای از تأثیر این بیاعتمادی را در جنگ ۱۲روزه مشاهده کردیم؛ وقتی صداوسیما به مردم تهران میگفت شهر را ترک نکنند، اما بسیاری برخلاف آن عمل کردند، نشاندهنده اوج بیاعتمادی به یک رسانه رسمی است. ما امروز حتی منبع معتبری برای اطلاع از تعطیلی مدارس نداریم و این بسیار خطرناک است.»
او با رد این نظر که «شهروندـخبرنگار» میتواند جایگزین رسانه حرفهای شود، اظهار داشت: «شهروندـخبرنگار منبع خبر است، نه رسانه. رسانه با گزینش، اولویتبندی و بررسی صحت خبر تعریف میشود. وقتی این سازوکار از بین برود، هر فردی با یک دوربین میتواند ادعای رسانه بودن کند که این به رشد باجنیوز دامن میزند.»
در پایان، قربانی با اشاره به ضرورت مسلح شدن روزنامهنگاران به فناوریهای جدید، هوش مصنوعی و چندمهارتی بودن، خطاب به حاضران گفت: «اگر میخواهید در این فضا باقی بمانید، باید توان پیشبینی تغییرات و تطبیق با ابزارهای نو را داشته باشید. آینده از آن کسانی است که زبان رسانههای جدید را به خوبی میفهمند.»
او در عین حال ابراز امیدواری کرد که با تلاشهای کوچک و مستمر، فضایی برای فعالیت رسانههای مستقل خصوصی و حرفهایتر شدن زیسترسانهای در کشور فراهم شود.
تلنگری به مدیران صنایع و بنگاه های اقتصادی
علیرضا پوریان مدیر برندینگ هلدینگ خلیج فارس که بانی برگزاری جشنواره باج نیوزها و چاپ این کتاب بوده با بیان این نکته که باج نیوز زاییده فضای ناسالم و کثیف است در توضیح این مفهوم گفت: « باج نیوزها در جریانی پدید می آیند که روزنامه نگار یا شخصی به واسطه رسانه ای که در اختیار دارد بخواهد بر یک بنگاه اقتصادی برای گرفتن امتیازی (معمولاً مالی) فشار بیاورد. مدیران بنگاه های اقتصادی نیز به دلیل نداشتن سواد رسانه ای کافی می ترسند و به روابط عمومی های خود دستور می دهند آن رسانه یا خبرنگار را به گونه ای تطمیع کنند که آن خبر مورد نظر که احتمالاً به ضرر مجموعه خواهد بود را منتشر نکنند. این خلاصه معنایی باج نیوز است».
پوریان هدف از برگزاری این جشنواره و چاپ کتاب را زدن تلنگری به مدیران و صنایع و بنگاه های اقتصادی عنوان کرد که بدانند نباید از چنین شرایطی ترسید و اتفاقاً باید در مقابل آن ایستاد.
از روزگار رفته حکایت
هادی حیدری روزنامه نگار و دبیر این جشنواره که از دهه هفتاد تا کنون در عرصه مطبوعات حضور فعال داشته است با بیان خاطرات خود از آن دهه، فضای تحریریههای آن دوره را «مانند دانشگاه» توصیف کرد و گفت: «هر یک از همکاران آن زمان واجد ویژگیهایی بودند که از آنها بسیار میآموختیم. شرایط امروز آنچنان متحول شده که نه تحریریه و نه نویسندگان امروز با آنچه در دو دهه گذشته تجربه می کردیم اصلا قابل مقایسه نیست».
او با اشاره به فضای ناپایدار رسانههای مستقل گفت: « شخصاً در نزدیک به ۲۵ روزنامه و مجله کار کرده ام که در این سالها هر کدام به دلایلی توقیف شده اند. این شرایط باعث شده بسیاری از روزنامهنگاران قدرتمند عطای حرفه را به لقایش ببخشند و به مشاغلی مانند روابط عمومی روی آورند یا حتی از کشور مهاجرت کنند. نتیجه این روند چیزی نیست جز خالی شدن تحریریهها از ژنرالهای آموزشدهنده ».
حیدری خطاب به دانشجویان روزنامهنگاری بیان کرد: «اگر عاشق این حرفه هستید، باید از همین دانشگاه مهارت های گوناگون در روزنامهنگاری آنلاین و چندرسانهای را بیاموزید. یک خبرنگار امروز باید ادیت ویدیو بلد باشد، گزارش تصویری تهیه کند تا بتواند ضرباهنگ موجود در روایت اخبار را مدیریت کند. در غیر این صورت، روزنامهنگاری برای این روزنامه نگار درآمدزا نخواهد بود.»
در پایان، دبیر نشست با جمعبندی مطالب مطرح شده، بر اهمیت تداوم این گونه گفتوگوهای تخصصی در محیط دانشگاه تأکید کرد و گفت: «پدیدهی باجنیوزها فقط یک معضل اخلاقی یا حرفهای نیست، بلکه یک تهدید برای سلامت اجتماعی و اعتماد عمومی است. دانشگاه و به ویژه دانشکدههای ارتباطات، باید پیشگام مطالعه، تبیین و یافتن راهحلهای بومی برای این چالش باشند.»
نظر شما :